गजबको उपहार गुइठा

गौरीगञ्जको बिहान सधैंझैँ सुरु भएको थिएन। आकाशमा हल्का कुहिरो थियो, खेतका डिलहरूमा ओस चम्किरहेको थियो, र गाउँको चियापसलमा राजनीतिक गफ अलि बढी बाक्लो थियो। कारण थियो—एक “गजबको उपहार, गुइठा उपहार ।”

कसैले पहिलोपटक सुन्दा हाँसो उठ्ने शीर्षक जस्तो लाग्न सक्थ्यो। तर त्यो दिन, गौरीगञ्जका स्थानीयहरूको मनमा हाँसोभन्दा बढी भावना मिसिएको थियो—व्यङ्ग्य, पीडा, आशा र सन्देश।

गाउँको चौतारीमा केही दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरू भेला भएका थिए। हातमा फूलको माला थिएन, रेशमी सारी थिएन, न त चाँदीको थाल। बरु, उनीहरूको हातमा थियो—सुक्खा गुइठा। त्यो गुइठा कुनै उपेक्षाको प्रतीक थिएन; त्यो त यहाँको जीवनको यथार्थ थियो। बिहान–साँझ चुल्हो बाल्ने, खाना पकाउने, जाडोमा ताप लिने साधन।

“यो हाम्रो गहना हो,” बूढा हरिलालले भने, आँखामा गहिरो चमक लिएर। “हामीसँग सुन छैन, तर मेहनत छ। हामीसँग ठूला भाषण छैनन्, तर साँचो कुरा छ।”

गुइठा उपहार दिनु कुनै अपमान होइन, भन्ने कुरा उनीहरू राम्ररी बुझ्थे। बरु, यो एक मौन प्रश्न थियो—देशको राजधानीमा विकासका सपना देखिँदा, गाउँका चुल्हाहरू किन अझै गुइठामै निर्भर छन्? किन हाम्रो पसिना अझै धुवाँ बनेर आकाशतिर उड्छ?

बालेन शाहको नाम गौरीगञ्जमा नयाँ थिएन। उहाँको साहस, स्पष्ट बोली र पुराना संरचनालाई हल्लाउने शैलीले यहाँसम्म पनि चर्चा पाएको थियो। त्यसैले उनकी पत्नीलाई यो उपहार दिँदै, स्थानीयहरूले एक किसिमको भरोसा पनि सँगै पठाएका थिए—“हामीलाई देख्नुहोस्, हाम्रो कथा सुन्नुहोस्।”

एक युवतीले गुइठा थुप्रो छेउमा उभिँदै भनिन्, “यो उपहार व्यङ्ग्य हो, तर घृणा होइन। यो हाम्रो जीवनको किताबको पहिलो पाना हो। बाँकी पाना तपाईंहरूले लेखिदिनुहोस्।”

गाउँका बालबालिका वरिपरि कुदिरहेका थिए, उनीहरूलाई थाहा थिएन राजनीतिक सन्देश के हो। तर उनीहरूलाई थाहा थियो—आमा आज पनि गुइठा बालेर खाना पकाउनुहुन्छ। उनीहरूलाई थाहा थियो—धुवाँले आँखा पोल्छ, खोकी लाग्छ। यही सरल ज्ञान नै त्यो उपहारको आत्मा थियो।

गौरीगञ्जबाट पठाइएको गुइठा सायद राजधानीमा पुगेर जलाइने थिएन। तर यदि त्यो सन्देशको आगो बाल्न सफल भयो भने—नीतिमा, सोचमा, प्राथमिकतामा—त्यस दिन यो “गजबको उपहार” साँच्चै ऐतिहासिक बन्नेछ।

किनकि कहिलेकाहीँ सबैभन्दा सस्तो देखिने वस्तु नै सबैभन्दा गहिरो सन्देश बोकेर आउँछ।